ชาเถี่ยกวนอิม เป็นชาจีนโบราณที่มีชื่อเสียง จัดอยู่ในประเภทชาอู่หลง และเป็นหนึ่งในสิบชาที่มีชื่อเสียงที่สุดในประเทศจีน มีต้นกำเนิดใน เมืองซีผิง อำเภออันซี เมือง ฉวนโจว มณฑลฟูเจี้ยน และถูกค้นพบระหว่างปี 1723 ถึง 1735
คำว่า เถี่ยกวนอิม 铁观音 เป็นทั้งชื่อของชาและชื่อของพันธุ์ต้นชา เถี่ยกวนอิม 铁观音 ถือเป็นชาอู่หลงที่ทำจากใบสดของต้นชาเถี่ยกวนอิม โดยการขยายพันธุ์ด้วยการปักชำ การเพาะปลูก และการเก็บเกี่ยว และแปรรูปตามเทคนิคดั้งเดิมที่เป็นเอกลักษณ์ มีลักษณะเฉพาะด้านรสชาติและคุณภาพ
ที่มาของชื่อ มีตำนาน 2 เรื่อง เกี่ยวกับที่มาของชื่อชาเถี่ยกวนอิม คือ
ตำนานแรก
ตามตำนานของมณฑลฝูเจี้ยน เล่าว่า หวังซื่อรั่ง นักปราชญ์จากเมืองซีผิง อำเภออันซี มณฑลฝูเจี้ยน ได้นำชาชนิดนี้ไปถวายจักรพรรดิเฉียนหลง หลังจากที่เขาค้นพบ
จักรพรรดิเฉียนหลงทรงเห็นว่าชาชนิดนี้มีสีเข้ม เนื้อแน่น หนักเหมือนเหล็ก มีกลิ่นหอม และมีรูปร่างสวยงามคล้ายเจ้าแม่กวนอิม จึงพระราชทานพระนามว่า เถี่ยกวนอิม ชากวนอิมเหล็ก 铁观音茶
ส่วนอีกตำนานหนึ่งเล่าว่า
ชาวไร่ชาชราชื่อ เว่ยอิน 魏荫 เป็นผู้ค้นพบเทียนกวนอิมหลังจากที่เจ้าแม่กวนอิมปรากฏพระองค์ในความฝัน
การถกเถียงในท้องถิ่นว่าชาเทียกวนหยินมีที่มาจากความฝันหรือได้รับการตั้งชื่อโดยจักรพรรดิเฉียนหลงนั้น ยิ่งเพิ่มความลึกลับให้กับที่มาของมัน
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ทำให้ชาเถี่ยกวนอิมมีชื่อเสียงอย่างแท้จริงคือ กลิ่นหอมอันเป็นเอกลักษณ์ กลิ่นหอมเฉพาะตัวไม่เหมือนกับชาชนิดอื่น ๆ นี้เรียกว่า กวนอินยุ่น 观音韵 รสพิเศษเฉพาะของกวนอิม หลังจากชงแล้ว การผสมผสานที่ลงตัวของกลิ่นและรสชาติทำให้ชาเถี่ยกวนอิม แตกต่างจากชาอู่หลงชนิดอื่น ๆ
มีกลอนแต่โบราณกล่าวว่า “七泡余香溪月露 满心喜乐岭云涛 ” ชงเจ็ดรอบทิ้งกลิ่นหอมอบอวลราวกับน้ำค้างบนลำธาร และความสุขเติมเต็มหัวใจดุจเมฆที่ลอยล่องเหนือภูเขา
