ต้นกำเนิดของการตัดกระดาษจีนนั้นขนานไปกับการประดิษฐ์กระดาษในสมัยราชวงศ์ฮั่น แต่เชื่อกันว่าก่อนหน้านั้นชาวจีนมีการตัดแผ่นทองคำเปลว หรือผ้าไหมเป็นลวดลายอยู่แล้ว
ตำนานความรัก
มีเรื่องเล่าว่าจักรพรรดิสมัยโบราณทรงเศร้าโศกจากการจากไปของพระสนมเอก นักพรตจึงตัดกระดาษเป็นรูปเงาของพระสนมเพื่อให้จักรพรรดิได้ทอดพระเนตรคลายความวิปโยค ซึ่งกลายเป็นรากฐานของหุ่นกระบอกจีนและศิลปะการตัดกระดาษในเวลาต่อมา
เอกลักษณ์และเทคนิคของศิลปะการตัดกระดาษจีน
ศิลปะการตัดกระดาษจีนมีหัวใจสำคัญคือ ความต่อเนื่อง ลวดลายทั้งหมดต้องเชื่อมต่อกันเป็นชิ้นเดียว หากตัดขาดแม้เพียงนิดเดียวจะถือว่าชิ้นงานนั้นไม่สมบูรณ์
อุปกรณ์
ศิลปะการตัดกระดาษจีน ใช้เพียงกรรไกรขนาดเล็กที่มีความคมสูง หรือมีดแกะสลัก พร้อมกระดาษ ซึ่ง ส่วนใหญ่ใช้ “สีแดง” ซึ่งเป็นสีแห่งโชคลาภ พลังอำนาจ และการขับไล่สิ่งชั่วร้าย
ลวดลายแฝงความหมาย (Rebus): ทุกภาพที่ตัดมีสัญลักษณ์ซ่อนอยู่เสมอ เช่น
ปลา: หมายถึง ความเหลือกินเหลือใช้
ดอกโบตั๋น: หมายถึง ความร่ำรวยและเกียรติยศ
จากวิถีชีวิตสู่มรดกวัฒนธรรมโลก
ในสมัยราชวงศ์ถังและซ่ง การตัดกระดาษเริ่มแพร่หลายจากในวังสู่บ้านเรือนราษฎร์ กลายเป็นกิจกรรมยามว่างของหญิงสาว จนมีคำกล่าวว่า “หญิงใดตัดกระดาษเก่ง ผู้นั้นย่อมมีสติปัญญาและฝีมือปราณีต”
หน้าต่างมงคล 窗花 ชาวจีนนิยมติดกระดาษตัดที่หน้าต่างในช่วงเทศกาลตรุษจีน เพื่อต้อนรับปีใหม่และสิ่งดี ๆ
การยอมรับระดับสากล:
ในปี ค.ศ. 2009 UNESCO ได้ประกาศขึ้นทะเบียนศิลปะการตัดกระดาษจีนให้เป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ
