กุ้ยฮวา 桂花 เป็นไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียตะวันออกและแถบเทือกเขาหิมาลัยของจีน ดอกมีขนาดเล็กจิ๋วออกเป็นช่อแน่นตามซอกใบ มีสีสันหลากหลาย กลิ่นหอมของกุ้ยฮวามีความหวานนุ่มนวลคล้ายผลท้อหรือแอปริคอตผสมผสานกับกลิ่นน้ำผึ้ง ในภาษาไทย จึงเรียกว่า หอมหมื่นลี้
สัญลักษณ์และความเชื่อในวัฒนธรรมจีน
คำพ้องเสียง มงคล คำว่า “กุ้ย” 桂 ออกเสียงพ้องเสียงกับคำว่า “กุ้ย” 贵 ที่แปลว่า สูงศักดิ์ มั่งคั่ง หรือมีบุญวาสนา
การนำต้นกุ้ยฮวามาใช้ในชีวิตประจำวัน
สรรพคุณในทางยา ตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน กุ้ยฮวา มีคุณสมบัติช่วยอุ่นปอด ขับเสมหะ ขับความเย็น บรรเทาอาการปวด เสริมการทำงานของม้าม ปรับสมดุลกระเพาะอาหาร
ขนมกุ้ยฮวา 桂花糕 ขนมจีนโบราณ ทำจากแป้งข้าวเหนียว นึ่งจนเหนียวนุ่ม ราดด้วยน้ำเกสรดอกกุ้ยฮวาเคี่ยว รสชาติหวานอ่อน ๆ และส่งกลิ่นหอมชวนรับประทาน
ชากุ้ยฮวา 桂花茶 การนำดอกกุ้ยฮวา มาอบแห้ง ชงเป็นชาบริสุทธิ์ หรือ ผสมกับชาอู่หลงและชาดำ ช่วยบำรุงปอด แก้ไอ รักษาสุขภาพช่องปาก และช่วยให้ร่างกายผ่อนคลาย
ซอสดอกกุ้ยฮวาหมักน้ำผึ้งหรือน้ำตาล 桂花酱 มักถูกนำไปใช้เป็นส่วนผสมในของหวานจีน หลายประเภท เช่น บัวลอยจีน 汤圆 และเฉาก๊วย 草果
วิธีการทำ คือ นำ ดอกหอมหมื่นลี้แห้ง มาล้างน้ำ และนำไปนึ่งไฟแรงเพื่อฆ่าเชื้อ นำออกมาพักให้เย็น จากนั้นให้เตรียมขวดสำหรับการหมัก โดยใส่น้ำตาล หรือน้ำผึ้ง สลับไปกับดอกกุ้ยฮวา ทีละชั้น แล้วปิดขวดให้แน่น เก็บไว้จนมีลักษณะเป็นน้ำเชื่อม
เหล้าดอกกุ้ยฮวา 桂花酒 หรือที่รู้จักกันในชื่อ เหล้าหอมหมื่นลี้ คือ สุราจีนโบราณที่หมักหรือดองด้วยดอกของต้นหอมหมื่นลี้ มีเอกลักษณ์เด่นคือกลิ่นหอมหวานละมุนของดอกไม้
เหล้ากุ้ยฮวา จะแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ
เหล้ากุ้ยฮวาแบบหมัก 桂花酒酿 เป็นเหล้าจีนโบราณ ชนิด เหล้าข้าว มีลักษณะคล้ายข้าวหมาก วิธีการหมัก จะใช้กุ้ยฮวา หมักพร้อมกับข้าวเหนียว และใส่ส่าเหล้าลงไป
เหล้ากุ้ยฮวา 桂花酒 ใช้ดอกกุ้ยฮวา พุทราจีน เก๋ากี๋ ขิงแก่แห้ง ลำใยแห้ง นำไปดวงกับเหล้าขาว เหล้าชนิดนี้ ให้สรรพคุณ ช่วยบำรุงกำลัง เสริมลมปราณ แก้เจ็บคอ ช่วยบำรุงปอด
สำนวนจีน กลอนจีน เกี่ยวกับกุ้ยฮวา
ดอกกุ้ยฮวา ถือเป็น หนึ่งในสิบ ดอกไม้จีนโบราณที่มีชื่อเสียง เป็นไม้ดอกในสวนที่มีความสวยงามและกลิ่นหอม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง ฤดูกาลชิวเฟิน 秋分 เทศกาลกลางฤดูใบไม้ร่วง 中秋节 ดอกกุ้ยจะบานสะพรั่ง คนจีนจึงนิยมดื่มชา หรือร่ำสุราดอกกุ้ย พร้อมการชมดวงจันทร์ จึงทำให้มีสำนวนจีน และกลอนจีนโบราณ จำนวนมาก ที่กล่าวถึงดอกกุ้ยฮวา
สำนวนจีน
สำนวนจีน 折桂 การหักกิ่งกุ้ยฮวา หมายถึงการสอบแข่งขันขุนนาง (จอหงวน) ได้สำเร็จ กุ้ยฮวาจึงเป็นสัญลักษณ์ของเกียรติยศและปัญญา
สำนวนจีน ดอกกุ้ยและฤดูใบไม้ร่วง
ลมฤดูใบไม้ร่วงอันสดชื่นพัดมา กลิ่นหอมของดอกกุ้ยฮวาโชยตามลม 金风送爽，桂子飘香
ดอกกุ้ยฮวาแจ้งข่าวสารทฤดู / ดอกกุ้ยฮวาต้อนรับฤดูใบไม้ร่วง 桂花报秋
เดือนแปด กุ้ยฮวาบานสะพรั่งทุกหนแห่ง 八月桂花遍地开
